KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN YÊN THẾ

     

Di tích lịch sử vẻ vang Những địa điểm khởi nghĩa Yên nỗ lực nằm trên địa bàn 4 huyện sát nhau: yên ổn Thế, Tân Yên, Việt Yên, yên Dũng của tỉnh Bắc Giang.

Bạn đang xem: Khởi nghĩa nông dân yên thế


*

Khởi nghĩa nông dân Yên cố là cuộc khởi nghĩa nông dân mập nhất, lâu năm nhất diễn ra vào cuối thế kỷ XIX - vào đầu thế kỷ XX. Đề núm là giữa những tướng lĩnh thứ nhất lãnh đạo của cuộc khởi nghĩa. Hoàng Hoa Thám (Đề Thám) lộ diện với sứ mệnh là thủ lĩnh tiếp theo đã chuyển cuộc khởi nghĩa lên tầm cùng quy mô lớn, bạn mà thiết yếu giới Pháp cũng buộc phải thừa nhận, “Mỗi cố kỉnh kỷ chỉ mở ra một lần cơ mà thôi”.

Di tích liên quan đến cuộc Khởi nghĩa được phân bổ trên một địa bàn rộng lớn, bao hàm những công trình kiến trúc cổ có liên quan đến buổi giao lưu của nghĩa quân (đình, chùa, đền, miếu bao gồm niên đại khởi dựng vào thời Hậu Lê với thời Nguyễn nỗ lực kỷ XIX - vào đầu thế kỷ XX) cùng những địa điểm, đồn lũy liên hoàn của nghĩa quân, vượt trội là: 08 ngôi đình, 07 chùa, 06 đền, 03 đồn, 01 điếm, 01 nghè, 01 hễ và 05 địa điểm. Trong đó, có23 điểm di tích đã được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia, phản ảnh sinh động quá trình xây dựng lực lượng, tổ chức chiến đấu của nghĩa binh từ đa số ngày đầu tiên, tới phần nhiều ngày cuối cùng.

1. Đình Dĩnh Thép: là nơi diễn ra Hội nghị ghi dấu thời gian củng cụ lại tổ chức của nghĩa quân năm 1888, sau đầy đủ thất bại ban đầu. Đây cũng là khu vực Hoàng Hoa Thám qua lại trong thời điểm tháng cuối đời.

2. Miếu Lèo: là địa điểm liên lạc và làm cho nơi tiếp đón quý khách của nghĩa quân. Thời kỳ hoà hoãn lần thiết bị hai (1897 - 1909), miếu Lèo giữ vai trò là vị trí tiền tiêu, quan liêu sát quá trình xâm nhập của thực dân Pháp vào đồn Phồn Xương; được Đề Thám tu bổ và biến đổi trung vai trung phong sinh hoạt tín ngưỡng của nghĩa quân cùng nhân dân địa phương.

3. Đền Thề:là nơi tổ chức hội thề của nghĩa quân. Lễ cầu may rằm mon Giêng đó là dịp Đề Thám thăm viếng những thân nhân, tử sĩ của nghĩa quân.

4. Đồn Hố Chuối:là địa thế căn cứ lớn, nơi phòng ngự kiên cố, triệu tập nhiều nghĩa binh và bao gồm vai trò quan trọng đặc biệt nhất cuộc khởi nghĩa; là nơi diễn ra nhiều trận đánh kịch liệt giữa nghĩa quân và quân Pháp.

5. Miếu Thông: ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử dân tộc gắn cùng với cuộc khởi nghĩa; là nơi ký kết Hiệp ước hiệp thương giữa nghĩa quân và thực dân Pháp.Lễ hội chùa được tổ chức triển khai hàng năm vào trong ngày 15-16/3 (Dương lịch).

6. Đồn Phồn Xương(đồi Gồ, đồi Cụ):xây dựng năm1896. Phía đằng sau Đồn là doanh trại, chiến lũy của nghĩa quân. Đề Thám sẽ cho kiến tạo một chén bát quái trận với khá nhiều đồn lũy thông nhau; là nơi trấn giữ con phố độc đạo vào căn cứ; là đại phiên bản doanh, nơi thanh toán của nghĩa binh với khách.

8. Động Thiên Thai: là 1 trong trong“Thất diệu đồn điền”do Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm (1875 - 1929) lập ra.Thất diệu đồn điềnđược sắp xếp tựa như 7 ngôi sao sáng của chòm sao Bắc Đẩu, bao gồm bảy quần thể (hay bảy trại): nhất, nhì, ba, tư, năm, sáu và khu Động Thiên Thai.

9. Đền cầu Khoai (đền Cô): là căn cứ được sản xuất năm 1524; thờ2 cô gái của Đàm Thuận Huy (vị quan tiền thanh liêm, bản lĩnh thời Lê Thánh Tông, người có rất nhiều công lao với nhân dân vùng đương thời) là: bà Đàm Thị Dung Hoa và bà Đàm Thị Quế Hoa. Liên hoan Đền được tổ chức vào ngày 23 tháng Giêng.

10. Đình Đông: là chỗ Hoàng Hoa Thám đã thuộc hơn 400 chiến binh làm lễ tế cờ xuất trận;được thành lập từ thời Hậu Lê; cúng Trương Hống, Trương Hát; còn giữ được nhiều tài liệu, hiện thứ cổ, cực hiếm như: những bức hoành phi, đại tự, câu đối, hương thơm án, bài bác vị, hậu sự đựng nhan sắc và một trong những đồ thờ bằng gỗ khác.

11. Miếu Kem (Sùng Nham tự): là vị trí Đề Thám cùng nghĩa quân đang về đóng quân với đắp luỹ, làm tường thành, làm cho nhà, rèn luyện quân sự. Vết tích còn giữ giàng là: tường luỹ, sàn nhà quan, giếng quan, trạm gác, cột cờ. Chùa còn là nơi để chiêu binh tấn công Tây, cất dấu lương thực, vũ khí cùng hội họp.

12. Khu lưu lại niệm danh nhân Hoàng Hoa Thám(gồm tất cả đình, đền, chùa, điếm, nuốm trạch và phần mộ người thân của Hoàng Hoa Thám) gồm:Đình làng Trũngthờ Thánh Cao Sơn với Quý Minh Đại vương. Sau thời điểm Đề Thám mất, dân chúng địa phương đã thờ Ông sinh sống trong đình cùng với Thành Hoàng làng. Đình nay chỉ với lại nền móng.Chùa thôn Trũngxưa được thi công ở phía đằng sau đình. Sau khi Hoàng Hoa Thám mất, đình Trũng bị hỏng hỏng, dân chúng địa phương đã chuyển Ông vào phối thờ trong chùa.

Xem thêm: Chuyển Các Phân Số Sau Thành Phân Số Thập Phân, Cách Đổi Phân Số Thành Số Thập Phân Và Ngược Lại

Đền bái Hoàng Hoa Thám:là khu vực thờ phụng, tưởng niệm Đề Thám.Điếm buôn bản Trũng:Sau khi cuộc khởi nghĩa Yên thay thất bại, Đại Trận cùng Đề Thám mất, dân chúng làng Trũng đang thờ nhị ông ngơi nghỉ đây. Quần chúng địa phương đang đúc tượng chân dung nhị vị nhằm thờ.Nơi sinh sống của danh nhân Hoàng Hoa Thám thời niên thiếu:là khu vực Đề Thám sống thuở bé dại và lui về trong quá trình khởi nghĩa; bao gồm tấm bia lưu giữ danh.Khu phần tuyển mộ thân tộc của Hoàng Hoa Thámđược xây đắp phía trước chùa, cạnh đền.

13. Cụm di tích Cầu Vồng(đình, chùa, đền, nghè Vồng): được kiến tạo từ thời Hậu Lê, tu sửa nhiều lần vào thời Nguyễn với sau này. Nghĩa binh tế cờ trên đây trong những lần xuất quân.

15. Đình Dương Lâm:là một ngôi đình cổ, được xuất bản từ thời Hậu Lê; thờ Thánh Cao và tía vị Quận công: Dương Đình Bột, Dương Đình Tuấn, Dương Đình Cúc; là nơi tổ chức nhiều cuộc họp đặc biệt của nghĩa quân.

16. Đình Cao Thượng: núm kỷ XVII; thờ Cao đánh - Quý Minh. Đề Thám đã đến lập căn cứ ở bên trên núi Yên chiến mã (khu vực đình Cao Thượng) cùng thường tổ chức hội họp, lui tới đình. Hội được mở từ 12 - 14 tháng Giêng.

17. Đình Nội(Tiên đình): thờ Cao đánh - Quý Minh, là ngôi đình to đẹp nhất nổi tiếng, được xây đắp vào đời vua Lê Hiển Tông. Đề Thám chuyển phiên đình về phía Đông Nam, xây thêm 2 tả vu, hữu vu cùng nghi môn.

18. Đình làng mạc Chuông: được dựng thời Hậu Lê; còn giữ giữ được không ít sắc phong và đồ cúng quý như: Kiệu chén cống, chấp kích, bát bửu, tàn lọng,...Tại đây, Hoàng Hoa Thám đã tổ chức nhiều buổi họp quan trọng, tổ chức triển khai những trận chiến lớn.

19. Miếu Phố(Nam Thiên tự): thực dân Pháp sử dụng khu đất nền này làm chợ, khu công ty kho của Sécnay (chủ bút báo sau này xứ Bắc Kỳ), khu nhà đất của đốc tờ Zina và làm kho bãi tập. Chùa Phố là cơ sở cách mạng của Đảng ta trong thời kỳ 1943 -1945.

20. Đền cội Khế: là nơi thờ mẫu và Đại vương è Quốc Tuấn; nơi buổi giao lưu của nhiều tướng soái của nghĩa binh như: Đề Công (Tạ Văn Công), Đề Nguyên (Tạ Văn Nguyên), Đề nên (Tạ Văn Cần), Thống Ngò (Tạ Văn Khấu), quản Khối (Giáp Văn Khối),...

21. Đền thờ Cả Trọng(đền gốc Dẻ): là ngôi đền thứ nhất thờ Cả Trọng - đàn ông cả của Đề Thám cùng cũng là một trong vị chỉ đạo tài tốt của nghĩa quân.

22. Ao Chấn Ký: là khu vực thực dân Pháp thả tro cốt đầu Hoàng Hoa Thám và hai thủ hạ thân tín của ông.

23. Nghĩa trang Pháp, đồi Phủ: nơi táng những lính Pháp, Việt (theo Pháp) chết trận lúc giao chiến cùng với nghĩa quân yên ổn Thế. Đồi bao phủ là địa điểm tập kết của quân Pháp cho những cuộc hành binh; là nơi hai lần chứng kiến nhiều sự kiện liên quan đến nhì cuộc hoà hoãn giữa thực dân Pháp cùng Đề Thám.

Tại những khu di tích này, ngoài ra hiện vật liên quan tới sinh hoạt văn hóa truyền thống tín ngưỡng vốn gồm của di tích, còn có tương đối nhiều hiện vật tương quan tới cuộc khởi nghĩa (405 hiện nay vật liên quan trực tiếp tới cuộc khởi nghĩa và hàng trăm ngàn hiện vật dụng khác tại các di tích). Các hiện vật trong những này hiện được bảo quản, trưng bày tại nhà truyền thống về cuộc khởi nghĩa tại khu vực Phồn Xương, để đóng góp thêm phần vào công tác giáo dục và đào tạo truyền thống.

Xem thêm: Cách Trang Trí Đèn Ông Sao Đẹp, Cách Làm Đèn Ông Sao Đơn Giản

Với gần như giá trị đặc trưng của di tích,Thủ tướng cơ quan chỉ đạo của chính phủ đã đưa ra quyết định xếp hạngdi tích lịch sử Những vị trí khởi nghĩa Yên nạm làDi tích đất nước đặc biệt(Quyết định số 548/QĐ-TTg ngày 10 mon 5 năm 2012).